Zgoda na wykorzystanie wizerunku dziecka

Zgoda na wykorzystanie wizerunku dziecka różni się od zgody dorosłego w trzech miejscach: kto ją wyraża, jakie dokumenty muszą jej towarzyszyć i jak długo rozsądnie jest ją udzielać. Pomyłka w pierwszym punkcie jest najczęstsza i najbardziej kosztowna, bo unieważnia całą produkcję.

Zgodę wyrażają oboje opiekunowie

Dziecko nie może samodzielnie zezwolić na rozpowszechnianie swojego wizerunku. Robią to za nie opiekunowie prawni, a udział dziecka w produkcji reklamowej nie jest zwykłą czynnością życia codziennego, więc powinni zrobić to oboje. Zgoda jednego opiekuna, wobec sprzeciwu drugiego, jest wadliwa, a materiał powstały na jej podstawie ryzykowny do wykorzystania.

Praktyczna konsekwencja dla zamawiającego: nie wystarczy „mama podpisała”. Trzeba mieć podpisy obojga albo dokument wykazujący, że jedno z nich sprawuje władzę rodzicielską samodzielnie. Agencja, która to organizuje, powinna umieć wykazać, że zebrała komplet.

Co musi znaleźć się w dokumencie

1. Dane dziecka i obojga opiekunów, wraz z oświadczeniem o przysługującej władzy rodzicielskiej.
2. Opis produkcji: rodzaj materiału, data i miejsce zdjęć.
3. Media: strona i sklep, profile społecznościowe, druk, telewizja i VOD, reklama zewnętrzna. Wymienione, a nie opisane zbiorczo jako „cele marketingowe”.
4. Terytorium: Polska, Europa albo świat.
5. Czas: liczba miesięcy liczona od pierwszej publikacji.
6. Wynagrodzenie: wskazanie, czy zgoda jest odpłatna i w jakiej wysokości.
7. Wykluczenia: konteksty i branże, w których wizerunek nie może zostać użyty.
8. Zasady retuszu i informacja, czy dopuszczalna jest ingerencja w wygląd dziecka.
9. Klauzula RODO: kto jest administratorem danych, na jakiej podstawie i jak długo je przetwarza.
10. Prawo do wycofania zgody oraz opis skutków wycofania dla materiałów już opublikowanych.

Nie publikujemy gotowego wzoru do podpisu, bo dokument o takim ciężarze powinien przejść przez prawnika, a szablon skopiowany z internetu tworzy złudzenie bezpieczeństwa. Publikujemy listę elementów, po której da się sprawdzić, czy dokument przedstawiony przez agencję jest kompletny.

Zezwolenie inspektora pracy

Udział dziecka w działalności zarobkowej, w tym w produkcji reklamowej, wymaga zezwolenia właściwego inspektora pracy. Wniosek składa opiekun, a do wniosku dołącza się zgodę przedstawiciela ustawowego, opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, a gdy dziecko jest objęte obowiązkiem szkolnym, także opinię dyrektora szkoły. Zezwolenie określa dopuszczalny czas pracy.

Formalności prowadzi zwykle agencja razem z opiekunem, ale zamawiający powinien potwierdzić, że są dopięte, zanim ustali termin zdjęć. Produkcja zaplanowana bez zezwolenia to nie jest ryzyko wizerunkowe, tylko ryzyko przerwania zdjęć.

Czas pracy i warunki na planie

• Krótsze bloki pracy i regularne przerwy, wpisane do harmonogramu dnia, a nie ustalone ustnie.
• Miejsce do odpoczynku i posiłku, dostosowane do wieku.
• Obecność opiekuna przez cały czas trwania zdjęć, bez wyjątków.
• Realistyczny plan: w skróconym dniu zrobisz mniej ujęć, więc lepiej założyć to od razu niż odkryć w połowie.

Generator briefu dokłada te punkty automatycznie, gdy w zapytaniu pojawi się dziecko albo casting dziecięcy, żeby nie trzeba było pamiętać o nich z głowy.

Dlaczego licencja bezterminowa przy dziecku to zły pomysł

Z dwóch powodów, po jednym dla każdej strony. Dla zamawiającego: wizerunek dziecka dezaktualizuje się szybko, więc płacisz za okres, którego nie wykorzystasz. Dla rodziców: bezterminowa zgoda oznacza utratę kontroli nad materiałem na zawsze, a dziecko, które za dziesięć lat będzie miało zdanie w tej sprawie, nie będzie miało już wpływu.

Licencja na 12 albo 24 miesiące z opcją odpłatnego przedłużenia jest zwykle lepszym rozwiązaniem dla obu stron. Warto poprosić o cenę przedłużenia od razu, a nie po fakcie, gdy pozycja negocjacyjna jest już zupełnie inna.

Wycofanie zgody

Zgoda na rozpowszechnianie wizerunku może zostać wycofana. Skutek dotyczy przyszłości: materiał trzeba wycofać z dalszego rozpowszechniania, choć nie unieważnia to publikacji dokonanych zgodnie z prawem wcześniej. Umowa powinna opisywać, w jakim terminie zamawiający ma zdjąć materiał i kto ponosi koszty tego procesu.

Co powinno zapalić czerwoną lampkę

• Agencja, która chce od rodzica opłaty wstępnej, opłaty za wpis do bazy albo za „obowiązkową” sesję u wskazanego fotografa.
• Zgoda podpisywana na planie, w pośpiechu, bez czasu na przeczytanie.
• Dokument bez pola na czas i terytorium.
• Brak wskazania administratora danych.
• Nacisk, żeby zgodę podpisał tylko jeden opiekun, „bo tak szybciej”.

Więcej sygnałów ostrzegawczych zebraliśmy w tekście o rozpoznawaniu oszustw castingowych. Zasady castingu dziecięcego od strony zamawiającego opisuje strona castingi dla dzieci.